تفاوت بین بنزین، کروزین، گازوئیل و سایر مشتقات نفتی چیست؟

نفت خامی که از زمین استخراج می شود، مایع سیاه رنگی است که پترولیوم (petroleum) خوانده می‌شود. این مایع شامل هیدروکربن‌های آلیفاتیک یا به عبارتی هیدروکربن‌هایی است که فقط شامل هیدروژن و کربن هستند. اتم‌های کربن در زنجیره‌هایی با طول‌های مختلف به یکدیگر پیوند خورده‌اند. 

 امروزه می‌دانیم که مولکولهای هیدروکربن با طولهای مختلف دارای خواص و رفتار متفاوت هستند. برای مثال زنجیره ای با فقط یک اتم کربن (CH₄) سبکترین زنجیره هیدروکربنی به نام متان را می سازد. متان گازی چنان سبک است که مانند هیدروژن شناور می شود. با طویلتر شدن زنجیره، مولکول نیز سنگین تر می شود. 

 چهار زنجیره نخست - ‍‍CH₄ (متان)، C₂H₆ (اتان)، C₃H₈ (پروپان) و C₄H₁₀ (بوتان) - حالت گازی دارند و نقطه جوش آنها به ترتیب -107، -67، -43 و -18 درجه سانتی گراد است. زنجیره ای بالاتر از C₁₈H₃₂ تماما در دمای اتاق مایع هستند و زنجیره های بالاتر از C₁₉ در دمای اتاق جامدند. 

 

تمام تفاوت میان سوخت‌ها و روغن های هیدروکربنی مختلف از درجه جوش آنها ناشی می‌شود. 

زنجیره های موجود در C₅، C₆ و ‍C₇ بسیار سبک بوده و براحتی تبخیر می شوند. به این هیدروکربنهای مایع  نفتاس گفته می شود. این مایعات به عنوان حلال استفاده می‌شوند. از آنها برای ساختن حلال رنگ و سایر محصولات سریع خشک شونده نیز استفاده می‌شود. 

 

زنجیرهای هیدروکربنی از C₇H₁₆ تا C₁₁H₂₄ با یکدیگر آمیخته می‌شوند و برای تولید بنزین بکار می‌روند. تمام آنها در دمایی پایین تر از نقطه جوش آب بخار می شوند. به همین دلیل است که اگر بنزین را روی زمین بریزید بسرعت تبخیر می شود. 

 

در ردیف بعدی کروزین یا نفت چراغ قرار می گیرد که گستره  C₁₂ تا C₁₅ را پوشش می دهد. بدنبال اینها سوخت دیزل و روغنهای سوختی سنگین تر قرار می‌گیرند. 

 

سپس نوبت به روغن های روانکاری می رسد که در دمای عادی بهیچ وجه تبخیر نمی شوند. برای مثال روغن موتور می تواند تا 250 درجه گرم شود بدون اینکه ذره ای از آن تبخیر شود. 

 

زنجیره های سنگین تر از C₂₀ به شکل جامد هستند، از موم پارافین گرفته تا قیر معدنی که برای ساختن آسفالت جاده ها بکار می رود

الفین های سبک

در یک تعریف ساده می توان ترکیبات موجود در نفت خام را به چهار دسته ­ی پارافین ­ها (Paraffin)، الفین­ها (Olefins)، نفتن­ها (Naphthenes) و آروماتیک­ ها (Aromatics) تقسیم بندی نمود. الفین ­های سبک که شامل ترکیبات دو (اتیلن)، سه (پروپیلن) و چهار کربنه (بوتادین و بوتیلن) می­ باشند و به جهت دارا بودن، حداقل یک پیوند دوگانه ی کربن-کربن، غیر اشباع و ترکیبات واکنش پذیر محسوب می شوند.

ادامه نوشته

گاز طبیعی

نفتی که از مخازن زیرزمین استخراج می شود ، مخلوط پیچیده ای از صدها ترکیب مختلفی است که از هیدروژن و کربن تشکیل شده است و این ترکیبات دارای خواص فیزیکی متفاوتی می باشند . جریان خروجی از چاه مخلوطی است از هیدروژن سولفور ( Associated gas ) و یا تبخیر همراه ( NON Associated ) و برای اینکه جهت استفاده و یا فراورش آماده گردد می بایستی از وجود ناخالصی ها و هیدروکربنهای مایع یا مایع شدنی عاری شود ، چون هر یک به نوبة خود می تواند در امر انتقال و یا استفاده از گاز طبیعی تولید اشکال نماید مادة عمدة تشکیل دهندة گاز طبیعی متان است . دیگر مواد همراه به ترتیب نزولی از نظر درصد حضورشان در این گاز عبارتند از : اتان و پروپان و بوتان و پنتان و البته به مقدار بسیار ناچیزی هیدروکربورهای اشباع شدة سنگین تر . البته طبیعت اکثراً ناخالصی هایی از قبیل انیدرید کربنیک و هیدروژن سولفوره و نیتروژن و بخار آب و گاهی نیز هلیوم همراه گاز طبیعی به ارمغان می دهد که این ارمغان در بعضی از موارد نوعی بی لطفی است چون که تصفیة گاز از این مواد بی اشکال و خالی....

ادامه نوشته